ماساژ به عنوان يكي از روش هاي پرطرفدار براي رفع خستگي،لاغري، چاقي، رفع دردهاي عضلاني و شادابي پوست مورد توجه مردم قرار گرفته است. تبليغات فراوان مراكز و افراد مختلف براي جلب مشتري در گوشه و كنار به طور گسترده اي به چشم مي خورد.

كافي است نگاهي به مجلات زرد و سفيد و روزنامه ها و ساير نشريات بيندازيد يا در فضاي مجازي (اينترنت) گشت و گذاري داشته باشيد. آ نگاه با سيل عظيمي از تبليغات مواجه خواهيد شد كه شما را به ماساژ صورت، ماساژ لاغري، ماساژ چاقي، ماساژ تايلندي، ماساژ سوئدي، ماساژ چيني، ماساژ نوزادان، ريلكسيشن و در نهايت به ماساژ درماني دعوت م يكنند. اين در حالي است كه اگر چه ماساژ درماني موضوع جديدي است اما نياز به نفر دومي هم ندارد، چرا كه بسي اري از م ا به صورت غريزي وقتي سرم ان درد مي كند با انگشت روي شقيق ههايمان را فشار م يدهيم و احساس آرامش مي كنيم يا بعد از فوتبال و پياد هروي ماهيچه هاي پاي خود را مالش مي دهيم اينها نمونه هاي فطري از ماساژ هستند.

كه به معني ماليدن massein كلمه ماساژ از يك كلمه يوناني به نام به معناي دست Manus است و مربوط به يك لغت لاتين گرفته شده است و تعري فهاي مختلفي دارد كه يكي از آنها اين است كه مي گويد: ماساژ عبارت است از يك سري حركات منظم و اصولي كه روي بافتهاي بدن به منظور اهداف خاص به كار مي رود.

از طرفي براي ماساژ هم تعاريفي ذكر شده است كه به يك نمونه از آن اشاره مي كنيم. ماسا ژدرماني هم در طب سنتي وجود دارد هم در طب نوين كه در طب سنتي با حركات دست، كش شها و فشا رهاي خاص روي نقاط مختلف بدن انجام مي شده و در طب نوين تحت عنوان يكي از شاخه هاي فيزيوتراپي انجام مي شود كه علاوه بر استفاده از حركات دست، از تجهيزات و دستگا ههاي مختلفي نيز استفاده مي شود.

ماساژدرماني به 2700 سال قبل از ميلاد برمي گردد. در متن امپراتور زرد(كتاب مرجع طب داخلي چين) براي درمان فلج و تب و لرز به روش ماساژ پوست و نيز تمرينات روي دست و پا توصيه شده است.

بقراط از حدود 400 سال قبل از ميلاد براي درمان آسيب هاي جنگي و ضر بديدگيهاي ناشي از شكار و حوادث و... از ماسا ژدرماني استفاده مي كرد. ژاپني ها، مصريها و رومي ها نيز از ماسا ژدرماني استفاده هاي

زيادي مي كردند. ماساژدرماني در طول تاريخ هميشه همراه مردم بوده است و همه تمدنها از اين روش درماني براي درمان و حتي تمديد قوا، كاهش اضطراب، رفع خستگي و... استفاده م يكردند. ماسا ژدرماني با

پيشرفت علم پزشكي شكل و شمايل نويني به خود گرفت و عليرغم اينكه بسياري از رو شه اي طب قديم در طب نوين به فراموشي سپرده شد، اما م اسا ژدرماني توانست با تغيير شكل دادن و به روز شدن، همراه بماند و تحت عنوان فيزيوتراپي هنوز هم منشأ بسياري از درمانهاي فيزيكي باقي بماند. سبك هاي ماساژ درماني امروزه بالغ بر 83 نوع مختلف ماساژ و كار روي بدن وجود دارد. اين تكنيك ها به 6 گروه تقسيم مي شوند:

ماساژ سنتي اروپايي: شامل متدهايي براساس فيزيولوژي و آناتومي طب غربي. 5 تكنيك دست ورزي بافتهاي نرم بدن در آن مورد استفاده قرار مي گيرند.

ماساژ معاصر غربي: اين روش نيز بر پايه روشهاي مدرن آناتوميك شامل تكنيكهاي دست ورزي فراتر از چارچوب ماساژ سوئدي بنا شده است وشامل ماساژ عصبي، ماساژ ورزشي و ميوتراپي مي باشد.

ماساژ در رو شهاي اصلاح حركت و ساختار: اين تكنيكها برساختار و حركت بدن تأكيد دارند. اين روشها بدن را با كمك وزن و با دس تورزي بر روي بافتهاي نرم و يا اصلاح الگوهاي غلط حركتي، سازماندهي و كامل مي كنند. نمونه هاي آن عبارتند از: هلرورك، رولفينگ، فلدن كرايس و تكنيك الكساندر.

ماساژ شرقي: بعضي معتقدند تكنيك هاي ماساژ شرقي براساس اصول طب سنتي چين بنا شده و انرژي حياتي را كه معتقدند در كانالهاي غير قابل رؤيت در بدن جريان دارد تجديد مي كنند. اين متدها شامل طب فشاري و شياتسو مي باشند. بعضي تكنيك هاي ماساژ در طب سنتي ايران را در اين رده قرار مي دهند اما به نظر بنده ماساژ در طب سنتي ايران ويژگي ها و تكنيك هاي خاص خودش را دارد و به عنوان يك متد مستقل قابل بررسي و تقسيم بندي است كه بعداً بحث خواهيم كرد.

متدهاي انرژي پايه: اين متدها كه در طب سنتي چين يا فت نمي شوند، منجر به اثر بر روي حوزه انرژي كه درون و اطراف بدن را احاطه كرده، مي شوند. اين كار هم با فشار و دست ورزي بر روي جسم و هم از طريق عبور دست از ميان يا درون حوزه انرژي بدن صورت مي گيرد.

نمونه هاي رو شهاي انرژي عبارتند از: درمان قطبي، لمس شفابخش و ريكي.

بسياري از ماساژدرمانگرها تركيبي از رو شهاي فو ق را براساس وضعيت بيمار اعمال مي كنند.

ماساژ سنتي ايراني (مشت و مال يا دلك ): اين نوع درمان كه با قدمت طولاني، در طب سنتي ايراني كاربرد دارد با روش ها و نام هاي مختلفي به كار مي رفته است. كاهش رطوبت بدن، تسكين درد كمر و مفاصل، تحريك پوستي سيستم عصبي و... از جمله موارد تجويز دلك به مقدار و رو شهاي مختلف بوده است. دلك يا ماساژ از انواع ورزش محسوب شده و داراي فوائد زيادي مي باشد كه از جمله آنها مي توان به تحليل ماده غليظي كه به عضو چسبيده است، تحليل باد يا نفخي كه در عضو باشد، ذوب كردن ماده از بالا به سمت پايين، رساندن اثر روغن ها به اعضاء و بزرگ كردن عضو اشاره كرد.

چگونگي تاثير ماساژ

ماساژ با بهبود گردش خون و جريان لنفاوي باعث مي شود مواد غذايي و اكسيژن تازه به بافت هاي مزبور برسد و به خروج مواد سمي و بهبود آن عضو منجر شود، همچنين باعث اندرونين ها (يا نابودكنندهاي درد) و افزايش ترشح هورمون سروتين (تعديل كننده خلق و خو) مي شود و ثابت شده است كه ماساژ ، هورمون استرس (كورتيزول) را آزاد مي نمايد و در نتيجه باعث كاهش استرس مي گردد. هنگام گرفتگي عضلاني يعني وقتي ماهيچه بيش از حد فعاليت مي كند و باعث درد و اصطلاحا گرفتگي عضلاني مي گردد. با افزايش خون اين مواد زائد از بدن دفع مي شود و باعث كاهش درد مي گردد.

توصيه هاي قبل از ماساژ درماني

بسته به نوع ماساژ و محل آن دستورات متفاوت است، به عنوان مثال در طب سنتي مي گويند بهتر است معده پر نباشد و از طرفي بايدقبل از ماساژ ، پاكسازي انجام شده باشد در غير اين صورت نتيجه خوبي حاصل نخواهد شد ، چرا كه در طب سنتي ماساژ باعث دفع مواد زائد مي شود و با خارج شدن مواد زائد در عضو خلأ ايجاد مي شود كه اگر پاكسازي صورت نگرفته باشد مواد زائد ديگري جايگزين مي شود و حتي ممكن است عضو مورد نظر به درد شديد تري دچار شود.

موارد احتياط در ماسا ژدرماني

در بعضي از موارد ماساژدرماني نبايد انجام شود مثل شكستگيها يا سوختگيها يا زخمهاي باز و حتي مواردي مثل تب بالا، يرقان،بيمار يهاي عفوني پوستي، كوفتگ يها و اصطلاحا رگ به رگ شدن،بسياري از بيمار يهاي مزمن، آرتريت و همچنين بيماران قلبي. در بعضي موارد حتما بايد پزشك را مطلع كرد مثل بارداري، بيمار يهاي

قلبي، سرطان و.... به طور كلي هر كار درماني را بايد زير نظر پزشك انجام داد و خو دسرانه از انجام هر كار درماني توسط افراد ناآگاه و غيرمتخصص جلوگيري كرد.

در بسياري از موارد مشاهده شده كه در اثر يك سانحه دست يا پاي فردي دچار آسيبديدگي شده و با مراجعه به فرد غيرمتخصص كه تحت عناوين شكسته بند يا جاانداز و از اين قبيل اسمها فعاليت مي كنند، عضو آسيب ديده دچار نقص عضو شده است يعني با فشارهاي كششي غير اصولي باعث شكستگي يا جراحت بيشتر عضو شده اند، لذا توصيه بنده به مردم اين است كه هيچگاه خود را به دست افراد ناآگاه و غيرمتخصص نسپارند.

يك اتاق گرم: نوزادان وقتي برهنه هستند، سريع گرماي بدنشان را از دست مي دهند، روغن نيز باعث كاهش حرارت بدن مي شود، در نتيجه اتاق بايد به اندازه كافي گرم باشد تا نوزاد تان احساس آرامش كند. 80 درجه فارنهايت ( 20درجه سانتي گراد) دماي ايده آل اتاق است. اما اگر با لباس آستين كوتاه احساس سرما نم يكنيد، گرماي شما براي ماساژ مناسب است.

برنامه ريزي درست و معقول: نوزاد را در فاصله بين دو بار شير خوردن، وقتي سر حال است ماساژ دهيد. اگر بلافاصله بعد از شير خوردن او را ماساژ دهيد، ممكن است باعث ايجاد تهوع و استفراغ در وي شود. بنابراين دست كم يك ساعت صبر كنيد. اگر ماساژ نزديك به نوبت بعدي شير دادن او باشد، ممكن است در طول ماساژ دادن گرسنه اش شود و بي تابي كند.

زمان: اوايل براي ماساژ دادن كل بدن 20 تا 30 دقيقه را در نظر بگيريد. عجله كردن يا انجام آن بين فعاليتهاي

ديگرتان شايد بي فايده باشد و منجر به بي تابي كودك شود. وقتي كه هر دو به ماساژ خو گرفتيد، وقت كمتري را مي توانيد صرف اين كار كنيد.

فضاي آرام و ساكت: اگر به عنوان مثال صداي تلويزيون و راديو مزاحم تان نباشد، هر دوي شما از ماساژ لذت م يبريد؛ چه نوزاد كه ماساژ داده مي شود و چه شما كه ماساژ ميدهيد. كه لذت مي بريد، هم كم كم به طور مؤثري به يكديگر عادت خواهيد كرد. شما از اين پس، نسبت به نوزاد تان مسئول هستيد و بايد به اين مسئله كه به چه چيزي علاقه دارد و چه چيزي مورد علاقه او نيست، توجه كنيد.

چرا ماساژ مي دهيم؟

يادگيري و انجام ماساژ كودك، كار بسيار ساده اي است. چند وسيله كوچك لازم داردو هيچ هزينه اي در بر ندارد، مگر مقداري وقت. منافع دراز مدت و كوتاه مدت آن براي كودكان زياد است و از طرف ديگر والدين نيز با ماساژ بچه ها ارتباط مثبت و خوبي را با آن ها برقرار خواهد كرد.

منافع ماساژ براي نوزادان

1. احساس امنيت

ارتباط جسمي بين نوزاد و يكي از والدينش، احساس عشق و علاقه و ارزش را در او تقويت مي كند و اين احساس، به رشد عزت نفس و اعتمادبه نفس در كودك مي انجامد.

2. سلامت و تندرستي كل بدن تحقيقات نشان مي دهد: نوزاداني كه با محبت و مهرباني لمس مي شوند،

كمتر از آن هايي كه تماس محبت آميز با والدين شان ندارند گريه مي كنند يا بيمار مي شوند. ماساژ، گردش خون را بهبود مي بخشد و سيستم ايمني بدن را نيز تقويت مي كند. همين طور كمك مي كند كه مايع لنفي

در سرتاسر بدن پخش شود و مواد مضر نيز از بدن دفع گردد. ماساژ، درد و نشانه هاي بعضي از ناراحتي ها و بيماري هاي مزمن را تسكين مي دهد. راحتي و آرامش را افزايش م يدهد و به نوزادي كه دايم گريه مي كند، آرامش مي بخشد.

3. رشد جسمي ماساژ، خودآگاهي از جسم را افزايش م يدهد و عضلات را محكم و مفاصل را منعطف م يكند. بدين ترتيب براي نوزادان نارس( نوزاداني كه زير وزن طبيعي به دنيا مي آيند يا آن هايي كه نيازهاي ويژه اي دارند ) منفعت ويژه اي دارد.

4. مهارت اجتماعي با لمس نوزادتان، چگونگي برقراري ارتباط را به او آموزش مي دهيد.

منافع ماساژ براي والدين

1. آرامش و راحتي

2. حساس شدن نسبت به نوزاد

3. ايجاد اعتماد به نفس

4. ايجاد ارتباط بين والدين و نوزاد

آمادگي براي شروع ماساژ

بهترين زمان براي ماساژ نوزادتان زماني است كه او بيدار و با نشاط است. وقتي او را بغل م يگيريد، تحت تأثير خلق و خوي شما قرار م يگيرد. پس بايد با خودتان نيز احساس آرامش و آسودگي كنيد. هر نوع زيورآلاتي را كه دوست داريد بيرون آوريد و ناخن هاي تان را به اندازه كافي كوتاه كنيد تا پوست لطيف كودك نخراشد. هر چيزي را كه لازم داريد دور خودتان قرار دهيد تا وقتي ماساژ را شروع م يكنيد بر حركات دست تان يا هر چيزي كه كودك دوست دارد تمركز داشته باشيد.

استفاده از روغن

چرا بايد از روغن استفاده كرد؟

تماس پوست با پوست، رشد و نمو مطلوب را افزايش مي دهد. پس درك نوزاد و ماساژ بدن برهنه او. راهي براي تقويت و پيشبرد اين مسئله است. روغن كمك م يكند تا دستان شما به آرامي روي بدن نوزاد حركت كند. هم چنين به شما اجازه م يدهد تا حركت ماساژور را تدريجا محكم تر كرده و مدت بيشتري، بدون اين كه وقفه اي ايجاد شود، او را ماساژ دهيد. روغن، پوست را مرطوب مي كند و اين كار باعث جلوگيري يا به حداقل رساندن خشكي پوست مي شود.

كدام روغن؟

از روغن بادام يا كنجد استفاده كنيد. اين روغن ها بوهايي ملايم دارند، سريع جذب پوست م يشوند وپوست را تغذيه مي كنند. در صورت امكان روغن طبيعي را انتخاب كنيد. روغن هاي طبيعي كمتر از روغن هاي مصنوعي پوست را تحريك مي كنند. در كشورهايي كه ماساژ نوزاد به صورت سنتي وجود دارد، استفاده از روغن بستگي به مفيد بودن و قابليت دسترسي به آن دارد. افرادي با فرهنگ هاي آسيايي و آفريقاييكه در غرب زندگي مي كنند، ترجيح مي دهند از روغن هايي استفاده كنند كه آماده و قابل دسترسي است و به روغن هاي مناطق خودشان شباهت دارد، مثل روغن زيتون.