تهیه و تدوین : طلعت الشریمه ذکاوت ، کارشناس پرستاري ، اداره پرستاري و مامائی استان
ماساژ درمانی به منظور ریلکس کردن ماهیچه هاي کشیده ، تسکین دادن اسپاسم هاي ماهیچه اي ، القا کردن استراحت یا خواب و یا تحریک کردن گردش خون براي داشتن پوستی یکنواخت انجام می شود ماساژ درمانی ممکن است به عنوان بخشی از استحمام یا خوابیدن یا هر زمانی که مددجو نیاز به استراحت کامل مقطعی دارد تجویز شود .
وسایل مورد نیاز
- حوله نرم
- لوسیون بدن به انتخاب مددجو
1- مشخص کنید که آیا مددجو به ماساژ کمر نیاز دارد و می تواند آن را تحمل کند یا خیر ؟
ماساژ کمر ، تن آرامی (ریلکسیشن) و راحتی را افزایش می دهد که می تواند به القا کردن خواب کمک کند . شکستگی هاي ستون مهره ها ، سوختگی ها یا جراحت هاي باز از موارد عدم توصیه ماساژ هستند .
2- محیط را براي این کار آماده سازید .
الف – نور و درجه حرارت را تنظیم کرده و هرگونه صداي غیر ضروري را حذف کنید .
ب – درب را بسته و پرده ها را بکشید .
نور زیاد ، سر و صدا و عدم رعایت حریم خصوصی می توانند گرفتگی ماهیچه را افزایش داده و موجب شوند مددجو احساس بدي پیدا کند .
3- مددجو را براي این کار آماده کنید .
الف – تخت را تا ارتفاعی بالا ببرید که براي کارکردن راحت باشید .
ب – نرده کناري تخت را پایین آورده و به مددجو کمک کنید در حالت دمر یا نیمه دمر و در وضعیت آرام و راحت قرار
گیرد.
ج- کمر، شانه ها ، بازوها و ناحیه پایین ستون مهره ها را باز گذاشته و بقیه بدن مددجو را با پتوي اضافی بپوشانید .
تخت بلند و موقعیت مناسب مددجو کمک می کنند تا از مکانیک مناسب بدن مادامیکه به ماهیچه هاي کمر وي فشار وارد می آورید مطمئن باشید .
4- مالش کمر را اجرا کنید .
الف – نوع مالش
EFFLEURAGE - مالش طولانی و یکنواخت در سرتاسر پوست ، این کار ریلکس کننده و تسکین دهنده است .
PETRISSAGE - ورز دادن پوست و ماهیچه هایی که در زیر آن قرار دارند ، این کار ریلکسیشن را در ماهیچه هاي گرفته و سفت القا کرده و گردش خون را بهبود می بخشد .
TAPOTEMENT- ضربه زدن موزون ، که بطور خاص روي ماهیچه هاي منقبض شده استفاده می شود و باید به آرامی انجام شود .
FRICTION - استفاده از مالش ها و ضربه هاي دوار کوچک بطوریکه حرکت دستها بافت زیر دست را نیز به حرکت در آورد.
ب- الگوي مالش
EFFLEURAGE -1 - شروع کنید . از قسمت کوچکی از کمر شروع کنید ، به این صورت که دو دست خود را در با نزدیکی ستون مهره ها به یکدیگر بچسبانید و به آرامی اما با قدرت به سمت شانه ها حرکت کنید . دستها را همچنان روي پوست نگه دارید و به قسمت مذکور برگردید و رد ابعاد جانبی کمر را بگیرید .
این تکنیک ، فرآیند ریلکسیشن را آغاز کرده و به شما اجازه می دهد کشیدگی در ماهیچه هاي خاصی را تشخیص دهید . این کار را 8 تا 10 بار تکرار کنید .
2- روي گردن و شانه ها متمرکز شوید . از ضربات مالشی در قاعده جمجمه استفاده کنید . ماهیچه هاي ذوزنقه اي شانه را ورز دهید . 8- 10 مرتبه تکرار کنید .
3- روي ماهیچه ها متمرکز شوید و از هر دو سمت ستون مهره ها به سمت پایین حرکت کنید . از مالش هاي دوار استفاده کنید . دایره هاي مذکور را 3 تا 5 مرتبه در هر قسمت تکرار کنید و در ناحیه مهره اي کمر آن را خاتمه دهید .
روي ناحیه هایی که دچار گرفتگی هستند تمرکز کنید .
EFFLEURAGE -4 از مرکز ستون مهره در تمام روي بخش کوچکی از کمر متمرکز شوید استفاده از تکنیک
جهت ها حرکت کنید .
5- گامهاي 2 تا 4 را در صورت تمایل با ضربه زدن تکرار کنید .
EFFLEURAGE -6 را از یک طرف کمر به طرف دیگر بکار برید . از بالا شروع کنید و به سمت کمر پایین بیائید .
1-3 مرتبه این کار را تکرار کنید .
7- مانند مرحله یک کار را با EFFLEURAGE پایان دهید . این روش بهترین نوع مالش است و در صورتی که ماساژ به بهترین وجه انجام شده باشد خواب را در برخی از افراد القا می کند . به عنوان آخرین گام ، به آرامی ضربات را کند کرده و فشار را کمتر کنید تا زمانی که دستانتان دیگر مراجع را لمس نکنند .
فشارهاي قوي و آرامی که در تمام گروههاي ماهیچه اي بکار می روند ریلکسیشن ماهیچه اي را تسهیل می کنند .ورز دادن جریان خون را در ماهیچه هاي کمر افزایش می دهد .
- لوسیون اضافی را خشک کنید و در صورت نیاز به مددجو کمک کنید لباس خود را بپوشد .
- قبل از ترك کردن اتاق تخت را پایین ببرید و نرده هاي کناري را بالا بیاورید .امنیت نکته با اهمیتی است .
- محدود کردن بیمار می تواند بعضی اوقات بیشتر باعث جراحت شودتا مداخلات محدودیت کمتري دارند .
- اطمینان حاصل کنید که مددجو هیچ دردي احساس نمی کند یا اگر درد مزمنی دارد ، سطح درد قابل قبول است .
- در صورت نیاز تجهیزات یا داروها را در کنار تخت فراهم کنید . مثلاً بیماري که مبتلا به شب ادراري است ،احتمالاً به توالت سیار در کنار تختش نیاز دارد و بیماري که گلودرد دارد به داروهایی نیاز دارد که در کنار تخت او باشند .
- محدود کردن ممکن است نسبت به مداخلات محدودتر باعث وارد شدن جراحتهاي بیشتري به بیمار شود .
تذکرات :
1- از لوسیونی استفاده کنید که قبلاً گرم شده باشد . شما می توانید لوسیون را با قرار دادن آن در ظرفی از آب گرم براي چند دقیقه ، قبل از ماساژ دادن کمر گرم کند .
2- در خلال ماساژ دادن تماس مستمري با پوست مددجو داشته باشید . این تماس براي بیشتر مراجعین تسکین دهنده است و کمتر احتمال می رود با حرکات دست شما از جا بپرد .
3- هنجارها و نرمهاي فرهنگی و علایق شخصی مددجو را در نظر بگیرید . براي مثال اگر م ددجو تمایلی ندارد در خلال این کار لباس خود را در آورد ، شیوه ماساژ دادن خود را تغییر دهید .
ملاحظاتی درباره مراقبت در منزل
درست مانند یک پرستار در محیط بیمارستانی ، ممکن است در یک خانواده پرمشغله ، ماساژ دادن فعالیتی به نظر بیاید که حذف کردن آن وسوسه کننده باشد . هر چند اگر ماساژ به جلوگیري زخم هاي فشاري کمک کرده یا به مددجو کمک کند در طول شب بخوابد ، ممکن است ارزش داشته باشد خانواده را تشویق کنید تا از زمان مذکور به عنوان وسیله حفظ پیوند با مددجو از طریق فعالیت خوشایندي (مثل ماساژ ) استفاده کنند . تکنیک هاي بررسی وضعیت پوست را به عنوان بخشی از ماساژ آموزش دهید .